Szamotuły - opis, położenie, historia

Szamotuły - opis, położenie, historia

Szamotuły – miasto w województwie wielkopolskim, siedziba powiatu szamotulskiego.
Leży około 35 km na północny zachód od Poznania.
Miasto jest ważnym węzłem drogowym. Krzyżują się tu drogi z Obornik Wielkopolskich, Poznania, Pniew, Międzychodu i Czarnkowa. Przez Szamotuły biegnie linia kolejowa z Poznania do Szczecina i nieczynna linia do Międzychodu.

Od zamierzchłych czasów ziemie dzisiejszego Powiatu Szamotulskiego zamieszkiwały plemiona słowiańskie. Wzniesione przez nich grodziska, częściowo zachowane do dziś, usytuowane są m.in. w Obrzycku, Niewierzu, Ostrorogu, Nojewie, Młynkowie, Rudkach i Ostrolesiu.

XI wiek to początki osady należącej do rodu Szamotulskich herbu Nałęcz. Powstała ona z czterech odrębnych ośrodków: najstarszego, grodziska Osówka, położonego w pobliżu dzisiejszego Gałowa; osady targowej Stare Szamotuły leżącej ok. 2,5 km na północ od dzisiejszego centrum; tzw. Nowych Szamotuł, które obejmowały obszar dzisiejszego śródmieścia, oraz grodu Świdlin-Ostrówek położonego na prawym brzegu Samy.

Pierwsze wzmianki o osadzie noszącej nazwę Szamotuły zachowana w źródłach pisanych, dotycząca Starych Szamotuł pochodzą z roku 1231.

Książę wielkopolski Przemysł II w roku 1284 zatwierdza nadane wcześniej prawa targowe i związane z tym przywileje oraz zwalnia posiadłości kasztelana poznańskiego Tomisława z Szamotuł z opłat targowych.

Rok 1383 - czas bezkrólewia po śmierci króla polskiego Ludwika Węgierskiego - zapisał się krwawymi literami w dziejach Wielkopolski, a zwłaszcza w historii ziemi Szamotulskiej.
Walka o wpływy w państwie doprowadziła w latach 1383-1384 do wojny domowej między rodami Nałęczów i Grzymalitów, której wynikiem było spustoszenie znacznych połaci Wielkopolski. Zgodnie z przekazem ówczesnego kronikarza - Janka z Czarnkowa - do najbardziej zniszczonych terenów należały okolice Szamotuł, Ostroroga i Wronek.

Król Władysław Jagiełło w 1420 roku ponowił prawa miejskie dla Szamotuł.

W 1793 r. Ziemia Szamotulska dostała się wskutek II rozbioru Polski pod panowanie pruskie. Podjęte próby odzyskania niepodległości - Powstanie Kościuszkowskie w 1794 r. - zakończyły się niepowodzeniem.
W rok później, w wyniku III rozbioru, państwo polskie znika z mapy Europy, a jego naród dostaje się pod rządy zaborców. Rozpoczyna się długi okres niewoli. Ziemia Szamotulska wtłoczona zostaje w nowe granice. Dla szybszego zgermanizowania ziemi Prusacy tworzą małe jednostki administracyjne. W 1818 r. utworzony zostaje Powiat Szamotulski w granicach zbliżonych do tych, w jakich istnieje także dziś.

Na przełomie XIX i XX wieku w mieście powstało kilka dużych zakładów przemysłowych, m.in. cukrownia, olejarnia, młyny i fabryka mebli.